Ο πρωτογενής τομέας της χώρας δεν οδηγείται στη σημερινή κρίση από τύχη ούτε από αντικειμενική αδυναμία. Βρίσκεται στο επίκεντρο μιας συνειδητής πολιτικής στρατηγικής, που εφαρμόζει με συνέπεια η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Μιας στρατηγικής που διαλύει τον μικρομεσαίο αγροτικό κόσμο, απογυμνώνει την ελληνική ύπαιθρο και μετατρέπει τη γη και την παραγωγή σε αντικείμενο κερδοσκοπίας για λίγους.
Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται ήδη από το σχέδιο Πισσαρίδη. Στο όνομα της «ανταγωνιστικότητας» και των οικονομιών κλίμακας, ο μικρός και μεσαίος αγρότης θεωρείται ξεπερασμένος. Η γη συγκεντρώνεται, η παραγωγή ελέγχεται από μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα και ο αγρότης μετατρέπεται από παραγωγό σε εξαρτημένο κρίκο μιας αλυσίδας που δεν ορίζει. Αυτό δεν είναι εκσυγχρονισμός. Είναι ιστορική οπισθοδρόμηση. Είναι η επιστροφή στην εποχή των τσιφλικάδων και των κολίγων με σύγχρονους όρους: λίγοι ιδιοκτήτες, πολλοί εξαρτημένοι, χωρίς φωνή και χωρίς προοπτική.
Η Ιστορία είναι αμείλικτη: όπου εφαρμόζονται πολιτικές τσιφλικάδων, πάντα θα γεννιέται και ένας Μαρίνος Αντύπας για να ξεσηκώνει τους αγρότες, να σπάει τον φόβο και να θυμίζει ότι η γη ανήκει σε αυτούς που τη δουλεύουν.
Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσεται και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο βασικός μηχανισμός στήριξης του αγροτικού κόσμου απαξιώθηκε, λειτουργώντας με αδιαφάνεια και άνιση κατανομή των ενισχύσεων. Οι πραγματικοί παραγωγοί έμειναν εκτός, ενώ οι στρεβλώσεις παγιώθηκαν. Δεν πρόκειται για διοικητική ανεπάρκεια· πρόκειται για πολιτική επιλογή που ευνοεί τη συγκέντρωση και τιμωρεί τη μικρή παραγωγή.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση επέλεξε να αφήσει έρμαιο τους αγρότες μπροστά στην εκρηκτική αύξηση του κόστους παραγωγής για να κερδοσκοπήσουν συγκεκριμένα συμφέροντα εις βάρος τους. Καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, λιπάσματα και ζωοτροφές εκτοξεύθηκαν, ενώ οι τιμές παραγωγού παρέμειναν καθηλωμένες και συχνά ελεγχόμενες από καρτέλ. Αντί για σύγκρουση με τα ισχυρά συμφέροντα, η Ν.Δ. επέλεξε την ανοχή. Αντί για σχέδιο, επέλεξε την επικοινωνία. Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις να οδηγούνται σε οικονομική ασφυξία.
Καθοριστική -και βαθιά ταξική- είναι και η υπόθεση της πρώην Αγροτικής Τράπεζας Ελλάδος. Το «καλό» κομμάτι της τράπεζας παραδόθηκε σε συγκεκριμένο ιδιωτικό τραπεζικό ίδρυμα, ενώ το «κακό» φορτώθηκε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Παρότι το κόστος το πλήρωσε ο ελληνικός λαός μέσω των ανακεφαλαιοποιήσεων, τα αγροτικά δάνεια πουλήθηκαν σε funds. Σήμερα, αγροτική γη βγαίνει σε πλειστηριασμούς. Χάνονται περιουσίες γενεών. Η γη αποσπάται από αυτούς που τη δουλεύουν και συγκεντρώνεται σε χέρια που δεν έχουν καμία σχέση με την παραγωγή.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η κυβέρνηση στηρίζει και τη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur, επιτείνοντας τον αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος της ελληνικής παραγωγής. Χωρίς προστασία, χωρίς εθνική στρατηγική, χωρίς σχέδιο επιβίωσης του πρωτογενούς τομέα.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: δεν μιλάμε για λάθη, αλλά για μια συνολική πολιτική επιλογή. Eπιλογή που οδηγεί στη διάλυση της αγροτικής κοινωνίας, στη συγκέντρωση γης και πλούτου και στη μετατροπή της υπαίθρου σε χώρο εκμετάλλευσης χωρίς ανθρώπους.
Απέναντι σε αυτή τη ζοφερή προοπτική, υπάρχει άλλος δρόμος. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, ο πρωτογενής τομέας δεν είναι βάρος, αλλά βασικός πυλώνας για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, για τη διατροφική αυτάρκεια, για την κοινωνική συνοχή και τη δημοκρατία στην παραγωγή. Είναι ο χώρος όπου μπορεί να οικοδομηθεί ένα νέο παραγωγικό μοντέλο: με αξιοπρεπές αγροτικό εισόδημα, προστασία της γης, δίκαιη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και πραγματική στήριξη της μικρής και μεσαίας παραγωγής.
Το κρίσιμο, όμως, είναι βαθιά πολιτικό. Οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν να υπερβούν τον κατακερματισμό και να προχωρήσουν άμεσα στην πολιτική των συνεργασιών. Όχι από ανάγκη, αλλά από ευθύνη. Για να διαμορφωθεί μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης που θα αλλάξει πορεία στη χώρα.
Γιατί αν χαθεί ο πρωτογενής τομέας, δεν χάνεται απλώς ένας κλάδος. Χάνεται η αυτάρκεια, η ύπαιθρος, η κοινωνική ισορροπία. Και αυτή είναι μια μάχη που δεν αφορά μόνο τους αγρότες. Είναι μάχη για τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και το δικαίωμα ενός λαού να ζει και να παράγει στον τόπο του.
*Ο Γιάννης Μπουλέκος είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
