«Δεν πάμε για ταφή, μα για ανάσταση»
Διδώ Σωτηρίου για την κηδεία Λαμπράκη
Εξήντα τρία χρόνια από την δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, η μνήμη του Μαραθωνοδρόμου της ειρήνης, παραμένει ολοζώντανη, αν και δεν το επιθυμεί η Δεξιά.
Εξήντα τρία χρόνια μετά, δεν υπάρχει κανείς στην Αριστερά που να μην δηλώνει ότι «ο Λαμπράκης Ζει». Δήλωση που συνοδεύεται και από επετειακές εκδηλώσεις σαν την Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης, την οποία τις τελευταίες δεκαετίες μονοπωλεί η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ. Υπενθυμίζω όμως ότι ήδη από το 1963, η εκδήλωση αυτή είχε χαρακτήρα ενωτικό του ευρύτερου προοδευτικού χώρου, ο ίδιος δε ο πρώτομαραθωνοδρόμος της ειρήνης Γρηγόρης Λαμπράκης υπήρξε σύμβολο ενότητας της Αριστεράς, έχοντας εκλεγεί βουλευτής στην Περιφέρεια Πειραιώς και Νήσων, συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ σε καιρούς χαλεπούς, συνεχίζοντας στον δρόμο που είχε πάρει από την κατοχή ως αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης με το ΕΑΜ.
Μετεμφυλιακά, ο ελληνικός λαός, πρώτιστα η Αριστερά, ποθούσε την ειρήνη και την εθνική συμφιλίωση, καθώς από τα βόρεια σύνορα της χώρας μας περνούσε η ψυχροπολεμική γραμμή διαίρεσης της Ευρώπης και του κόσμου. Γι’ αυτό και στο έμβλημα του τότε ενωτικού εγχειρήματος της Αριστεράς, δηλαδή, της ΕΔΑ, υπήρχαν τρεις λέξεις, Ειρήνη Δημοκρατία Αμνηστία. Ίδια χρονιά (1951) με την ίδρυση της ΕΔΑ, δολοφονήθηκε στην Θεσσαλονίκη ο νεολαίος Νίκος Νικηφορίδης, ύστερα από απόφαση έκτακτου στρατοδικείου, με την απίθανη κατηγορία ότι συγκέντρωνε υπογραφές κάτω από την Έκκληση της Στοκχόλμης για την κατάργηση όλων των πυρηνικών όπλων. Πρωτοτύπησε παγκοσμίως με την πράξη αυτή η Δεξιά της Ελλάδας.
Δώδεκα χρόνια μετά, όχι τυχαία, το χώμα της Θεσσαλονίκης πότισε με το αίμα του ο Γρηγόρης Λαμπράκης, που εκτός των πολλών άλλων ιδιοτήτων του, υπήρξε από το 1958 αντιπρόεδρος της ελληνικής Επιτροπής για την Διαβαλκανική Συνεννόηση, με πρόεδρο τον Σταμάτη Μερκούρη. Από έντυπο της εποχής προκύπτει ότι ο Λαμπράκης μιλώντας για την ειρήνη στα Βαλκάνια, χρησιμοποιούσε τους ακόλουθους στίχους: «Ολόγυρα στον Αίμο έναν χορό // θα στήσουμε γειτονοπούλες χώρες // θα πιούμε της αγάπης το νερό // σ’ ολόδροσες πηγές ειρηνοφόρες».
Στα βήματα του Ρήγα Φεραίου φιλοδοξούσε να πορευτεί ο Λαμπράκης, όντας δέκα φορές βαλκανιονίκης στους αθλητικούς στίβους, όπου και έκανε φίλους συναθλητές του από όλες τις χώρες των Βαλκανίων, της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης.
Τότε, σημαντικό αίτημα ήταν το «απύραυλη Βαλκανική», το οποίο μεταδικτατορικά υποστήριξε και ο Ανδρέας Παπανδρέου ως πρωθυπουργός, συναντώμενος στο θέμα αυτό με την Αριστερά και την Σοβιετική Ένωση. Παράδοση που δεν τιμά η σημερινή ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος πολέμησε την ιστορική συμφωνία των Πρεσπών, ερχόμενος σε αντίθεση και με τους σοσιαλιστές της Ευρώπης. Επιπλέον, ο Ανδρουλάκης είναι σε αντίθεση με το πνεύμα Λαμπράκη, απορρίπτοντας την ιδέα συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων, για να απαλλαγεί η Ελλάδα από την άκρως καταστροφική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Επισημαίνω ότι η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή έπεσε, Ιούνιο 1963, μετά τον λαϊκό ξεσηκωμό για την δολοφονία Λαμπράκη που είχε προκαλέσει και ρήγμα του κατοπινού εθνάρχη με το Παλάτι. Με άλλα λόγια, ο Λαμπράκης γκρέμισε μετά θάνατον την κυβέρνηση της Δεξιάς, του ακραίου αντικομμουνισμού, του εθνικού διχασμού και των φακέλων.
Υπενθυμίζω ότι ως βουλευτής, ο Λαμπράκης διεκδίκησε την καθιέρωση αγροτικού γιατρού, στο δε καθαρά πολιτικό επίπεδο ζητούσε την απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων του εμφυλίου, αίτημα που τον έφερε μέχρι το Λονδίνο για να συμπαρασταθεί στην Μπέτυ Αμπατιέλου που διαδήλωνε έξω από το Σελφριτζ, όπου διέμενε η Φρειδερίκη, για την απελευθέρωση του συζύγου της Αντώνη Αμπατιέλου, γενικού γραμματέα στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου της θρυλικής Ομοσπονδίας Ελληνικών Ναυτεργατικών Οργανώσεων (ΟΕΝΟ).
Καταλήγω με το κρίσιμο και σήμερα πεδίο της κοινωνικής αλληλεγγύης. Θα έλεγα ότι «ο Λαμπράκης Ζει» και ως «γιατρός των φτωχών», δεχόμενος «εκάστην Τετάρτην» στο ιατρείο του απόρους συνανθρώπους μας που ήταν πολλοί εκείνα τα χρόνια, ιδιαίτερα στην Αθήνα και Πειραιά. Κάτι ανάλογο έκανε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, νομοθετώντας την πρόσβαση στο ΕΣΥ των ανασφάλιστων, καθιερώνοντας επίσης συσσίτια για σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών.
*Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
