Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Μια υπόθεση σεξουαλικής βίας από τον Μεσοπόλεμο

Της Δήμητρας Βασιλειάδου*

 

Το βράδυ της 10ης Ιουλίου του 1930 ο γεωργοποιμένας Ιορδάνης Γιαννής, 29 ετών, πέτυχε την ανήλικη Μαργαρίτα Χειλάρη σε εξοχική θέση της Νάξου και «την έρριψε χαμαί και έπεσεν επ’ αυτής, προσπαθών να την βιάση». Παρότι ο θύτης, οπλισμένος με κυνηγετικό δίκανο και μαχαίρι, την απείλησε λέγοντας «στάσου και μη κουνήσεις διότι θα σε σφάξω», η Μαργαρίτα αντιστάθηκε σθεναρά: «εφώναξε και εξελιπάρισε τον κατηγορούμενον να την αφίση και να μην την καταστρέψη». Αυτός όμως, δένοντας και τα χέρια της, την ακινητοποίησε και «διέρρηξε τον παρθενικόν υμένα κατά τρόπον πρωτοφανή, προξενήσας τραύματα αρκετά σοβαρά εις όλον τον κόλπον της ατυχούς νεάνιδος». Ο δράστης συνελήφθη την επόμενη μέρα και προφυλακίστηκε με την κατηγορία του βιασμού.

Η απόφαση αυτή δεν ελήφθη ωστόσο απροβλημάτιστα. Αφενός η Μαργαρίτα τροποποίησε την αρχική της κατάθεση δηλώνοντας ότι ο Γιαννής τη διακόρευσε με τα χέρια του, χωρίς να εκδηλώσει πρόθεση συνουσίας, αφετέρου ο κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι διατηρούσε ερωτικές σχέσεις με την παθούσα. Τελικά, και οι δύο ισχυρισμοί θεωρήθηκαν εκ των υστέρων στρατηγικές θύματος και θύτη και κατέπεσαν. Ο Γιαννής είχε προ πολλού στρέψει τις ερωτικές του βλέψεις στο πρόσωπο της Μαργαρίτας, ενώ η βιαιότητα της πράξης, η παρθενία της και η λυσσαλέα αντίστασή της δεν υποδείκνυαν συναινετική ερωτική σχέση. Ούτε και πείστηκαν οι δικαστές «ότι ανήρ της ηλικίας του διωκομένου και της ορμητικότητος αυτού, ήτο δυνατόν να συγκρατηθεί και μη κορεύσει το πάθος του».

Όσο για την παραλλαγμένη κατάθεση της ανήλικης και της οικογένειάς της που υποστήριζε ότι δεν υπήρξε στην πράξη σεξουαλική επαφή, το συμβούλιο των δικαστών απεφάνθη ότι «είναι αποτέλεσμα υστέρων πρακτικωτέρων σκέψεων [...] όπως εμφανίσωσι την παθούσαν ότι δεν ήλθε εις συνουσίαν, έστω βιαίως, με ένα συγχωρινόν της, τον κατηγορούμενον, κατωτέρας κοινωνικής τάξεως άνθρωπον, και τούτο κατά τα κρατούντα εν τοις χωρίοις ήθη, ίνα μην εμφανίζεται δια την μέλλουσαν αποκατάστασίν της μειωμένη ηθικώς».

Είτε πρόκειται για μια ιστορία του εγκλήματος, μια ιστορία του σύγχρονου κράτους με έμφαση στο νόμο και τη δικαιοσύνη, είτε για μια ιστορία της σεξουαλικότητας, των κοινωνικών, οικογενειακών και έμφυλων σχέσεων, τα μεταβαλλόμενα νοήματα της σεξουαλικής βίας αναδύονται με ενάργεια, όταν συσχετιστούν με ευρύτερες κοινωνικές πραγματικότητες. Η παραπάνω υπόθεση βιασμού, μία ανάμεσα στις πολλές που απασχόλησαν τους δικαστές του Μεσοπολέμου, επιβάλλει αυτή τη διασταλτική ματιά. Όχι μόνο επειδή καθιστά εξαρχής ορατές τις έμφυλες, ταξικές, και ηλικιακές ιεραρχίες που την κατέστησαν δυνατή και συνέχισαν να την καθορίζουν και μετά την τέλεσή της. Μας μιλάει και για άλλα, που αντλούν ωστόσο από την ίδια δεξαμενή πολιτισμικών αντιλήψεων και κοινωνικών αξιών της εποχής. Αναδεικνύει, λόγου χάρη, την περιουσιακή αξία της γυναικείας αγνότητας και συνεκδοχικά την κεντρικότητα του γάμου στις κοινωνίες των ανθρώπων, διαγράφοντας την ένταση με την οποία η ετερόφυλη σεξουαλικότητα περιστρεφόταν γύρω από αυτό το δεδομένο. Εκθέτει το θολό σύνορο που χώριζε τον σεξουαλικό καταναγκασμό από τη συναίνεση. Αναγνωρίζει μια φυσικοποιημένη εκδοχή της ανδρικής σεξουαλικότητας, ως ανεξέλεγκτης ορμής που έπρεπε να εκτονωθεί. Μας προϊδεάζει, τέλος, για τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι στο παρελθόν χρησιμοποιούσαν στρατηγικά τον νόμο, για να τον φέρουν στα μέτρα και τις ανάγκες της δικής τους ζωής· δεν υπόκεινταν απλώς σε αυτόν.

* ΕΚΠΑ/ΕΑΠ

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Με την κοινωνία όρθια

Το έργο της σημερινής κυβέρνησης ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2015 κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες. Η κοινωνία ήταν σε τέτοιο βαθμό επιβαρυμένη από τα καταστροφικά μέτρα της προηγούμενης...

Δειτε ολοκληρο το αρθρο