Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Οι αρετές ενός μαχητή

Η ζωή και η δράση του Κώστα Φιλίνη καταδεικνύουν ότι η πολιτική μπορεί να διαφέρει βαθιά και ριζικά από την εικόνα που δίνει σήμερα σε μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης. Εδώ και καιρό η πολιτική μοιάζει να έχει γίνει προσοδοφόρο «επάγγελμα».

Η ζωή και η δράση του Κώστα Φιλίνη καταδεικνύουν ότι η πολιτική μπορεί να διαφέρει βαθιά και ριζικά από την εικόνα που δίνει σήμερα σε μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης. Εδώ και καιρό η πολιτική μοιάζει να έχει γίνει προσοδοφόρο «επάγγελμα». Θεωρείται το όχημα που οδηγεί στην κατάληψη κρατικών θέσεων και αξιωμάτων, που προσφέρει προνομιακή πρόσβαση στη σφαίρα της δημοσιότητας, προσωπική και κοινωνική επιβεβαίωση, ατομική επιτυχία και αναγνώριση, ακόμα και ευκαιρίες για εύκολο ή γρήγορο πλουτισμό.

Αγωνιστές σαν τον Κώστα Φιλίνη έδειξαν με το παράδειγμα της ύπαρξής τους ότι η πολιτική μπορεί να είναι «επιλογή ζωής», ανιδιοτελής στράτευση, προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, ισόβια αφοσίωση σε μια μεγάλη υπόθεση. Η πολιτική πρωτοβουλία της Αριστεράς εμπνεύστηκε από το όραμα μιας κοινωνίας ελεύθερων και ίσων και συνδέθηκε αδιάσπαστα με ιδέες και προγράμματα που απέβλεπαν στη βελτίωση των συνθηκών ζωής, τη χειραφέτηση και την ηθική εξύψωση ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Ο Κώστας Φιλίνης στρατεύθηκε στην Αριστερά τον καιρό της Κατοχής και της Αντίστασης, όταν η πολιτική ήταν ολική και θανάσιμη σύγκρουση με ένα βάρβαρο και ανελέητο εχθρό. Σε εκείνες τις τραγικές περιστάσεις, ο άνθρωπος που θα επέλεγε τον δρόμο του αγώνα έπρεπε να εξεγερθεί με όλο του το είναι, έπρεπε να παλέψει με πάθος διακυβεύοντας την ευζωία του, την ηρεμία του και την ίδια τη ζωή του, για να μπορέσει να παραμείνει άνθρωπος, δηλαδή για να επιβεβαιώσει την αξιοπρέπειά του ή τη θέληση και τον πόθο του για ελευθερία και δικαιοσύνη.

Η ιστορική εμπειρία του κομμουνιστικού κινήματος σημαδεύτηκε ωστόσο από μια δραματική αντίφαση: η εξέγερση ενάντια στην καταπίεση και την εκμετάλλευση, η στράτευση στον αγώνα για θεμελιώδεις αξίες, όπως η ισότητα και η ελευθερία, συνδυάστηκαν αξεδιάλυτα με μια σειρά από ιδεολογικά δόγματα και οργανωτικές πρακτικές (την ορθοδοξία του μαρξισμού-λενινισμού, την αναγόρευση της ΕΣΣΔ σε υπόδειγμα σοσιαλισμού, την υποταγή στην αυστηρή πειθαρχία της οργάνωσης, την κατάπνιξη κάθε αμφισβήτησης κ.λπ.), που κατέληγαν να ακυρώνουν το κριτικό και απελευθερωτικό τους νόημα. Και χρειαζόταν μεγάλη διανοητική τόλμη, κριτική ικανότητα και πολιτικό θάρρος για να μπορέσει κανείς να χειραφετηθεί αυτοκριτικά από τους βαρύτατους περιορισμούς που συνεπάγεται αυτού του τύπου η στράτευση για την ελευθερία της σκέψης, της έρευνας και της έκφρασης, να αποδεσμευτεί από τον δογματισμό της μονοθεϊστικής προσήλωσης στη μοναδική «σωστή» θεωρία και στο κόμμα-εκκλησία που ήταν ο θεματοφύλακας της ορθοδοξίας. Ο Φιλίνης διέθετε αυτές τις αρετές. Σε μια κρίσιμη καμπή της πολιτικής του διαδρομής κατόρθωσε, μαζί με άλλους συντρόφους του, να διαχωρίσει τις αξίες από τα δόγματα. Κατανόησε ότι, προκειμένου να μείνει πιστός στις αξίες, όφειλε να αμφισβητήσει και να απορρίψει τα δόγματα, συμβάλλοντας έτσι στην ανανέωση των ιδεών και της πολιτικής της Αριστεράς.

Σε όλη του τη ζωή ο Φιλίνης επιβεβαίωνε με το προσωπικό του παράδειγμα ότι γι' αυτόν οι θεμελιώδεις ηθικές και πολιτικές αξίες τοποθετούνται πάνω από κάθε είδους σκοπιμότητες ή ιδιοτελείς υπολογισμούς και μεταφράζονται σε ενεργητική αντίθεση προς κάθε μορφή κομφορμισμού. Στις έκτακτες ιστορικές περιστάσεις της παρανομίας, ο αγώνας απαιτούσε από τους εκπροσώπους της πρωτοπορίας ιδιαίτερες αρετές -θάρρος, πίστη, μαχητικότητα, αντοχή κ.ά.- που θα μπορούσαμε να τις ονομάσουμε «ηρωικές» αρετές. Ο Φιλίνης με τη στάση του απέδειξε ότι διέθετε «ηρωικές» αρετές, ότι γι' αυτόν το να παραμένει άνθρωπος με αξιοπρέπεια, συνείδηση, αδούλωτο φρόνημα και ελεύθερη βούληση ήταν πολύ πιο σημαντικό και πολύτιμο από το να έχει την ησυχία του και να ευημερεί.

Στους καιρούς της δημοκρατικής ομαλότητας, ο Φιλίνης απέδειξε ότι εκτός από τις «ηρωικές» διέθετε και «καθημερινές» αρετές. Ο Τσβετάν Τοντορόφ, στο βιβλίο του «Απέναντι στο ακραίο» (Νησίδες, 2002), ορίζει και περιγράφει τρεις «καθημερινές» αρετές: την αξιοπρέπεια, τη φροντίδα και τη δραστηριότητα του πνεύματος. Αξιοπρέπεια είναι η άρνηση του ατόμου να υποτάξει τη συμπεριφορά του στην καθαρή λογική του προσωπικού συμφέροντος, της ιδιοτέλειας και του άμεσου κέρδους. Φροντίδα σημαίνει να ενδιαφέρεσαι για τους άλλους και όχι μόνον για τον εαυτό σου, να θέλεις οι πράξεις σου να μην ωφελούν μόνον εσένα, αλλά να ωφελούν και τους άλλους. Δραστηριότητα του πνεύματος σημαίνει ότι το να γνωρίζεις και να μεταδίδεις γνώσεις είναι ένας θεμελιώδης τρόπος για να διατηρείς την ανθρωπιά σου. Οι ηρωικές αρετές συγκεντρώνουν περισσότερο την προσοχή και κερδίζουν πιο εύκολα την εκτίμηση των ανθρώπων. Αλλά οι καθημερινές αρετές είναι συχνά πιο απαιτητικές, γιατί αξιώνουν μια διαρκή επαγρύπνηση της ηθικής συνείδησης. Αξιοπρέπεια, φροντίδα, δραστηριότητα του πνεύματος: ο Κώστας Φιλίνης τις διέθετε και τις τρεις.

Δείτε όλα τα σχόλια
Κύριο άρθρο

Δεν θα ξεχάσουμε

Δεν περίμενε κανείς πολλά από τις απολογίες των νεοναζί στη δίκη της Χρυσής Αυγής. Ξέρετε, τα γνωστά. Η οργάνωση είναι θύμα παρεξηγήσεων και συκοφαντίας...

Δειτε ολοκληρο το αρθρο